بازار محصولات کشاورزی در ایران همواره با محدودیت ها و دشواری های ساختاری زیادی روبرو بوده و بخش عمده ای از این مشکلات مربوط به عدم توسعه یافتگی اقتصاد کشاورزی کشور ما و همچنین ساختار سنتی و ناکارای بازار محصولات کشاورزی می باشد که علی رغم تلاش های بسیار انجام شده طی سه دهه اخیر و صرف میلیاردها ریال توسط دولت در جهت اصلاح این ساختار همواره شاهد عدم بازدهی مناسب و حصول نتایج مورد انتظار در این بخش بوده ایم
.با توجه به مشکلات مطرح شده در سالیان گذشته، بورس کالای کشاورزی ایران به عنوان یک بازار جدید با ایجاد بازاری فراگیر، یکپارچه , متشکل و سازمان یافته در صدد رفع مشکلات موجود بر آمده و سبب سهولت در امر داد و ستد کالا ها گردیده است که با استفاده از روش های گوناگون سبب حفظ و پایداری و همچنین توسعه بخش کشاورزی در سال های آتی خواهد شد.
بررسی روند پیدایش و تکامل بورس های کالا در جهان حاکی از آن است که ظهور و بسط فعالیت های این گونه بازارها در عرصه اقتصاد کشورها در پی پاسخ گویی به برخی از نیازمندی های اقتصادی و در بسیاری موارد رفع برخی تنگناها و موانع در بازارکالا بوده است.
به عبارت دیگر ، وجود برخی مشکالت در بازار کالا(چه در بخش عرضه، تقاضا ، توزیع) و به تبع آن نوسانات قیمت کالاها به ویژه محصولات کشاورزی و همچنین برخی از نارسایی های بازارهای سنتی و ناکارآمدی این گونه بازارها از یک طرف و مزایا و منافع ایجاد و راه اندازی بورس های کالا و توانمندی آنها در رفع مشکلات فوق الذکر از طرف دیگر مهم ترین انگیزه و عواملی هستند که موجب پدیدار شدن بازارهای آتی در صحنه اقتصاد کشورهای مختلف گشته اند.
نارسایی های بازار سنتی و ناکار آمدی آن که خود پیامدهایی به اشکال مختلف همچون افزایش ریسک قیمت یا همان نوسان شدید قیمت ها را دارد، در اکثر کشورهای جهان به ویژه کشورهای در حال توسعه، شاید مهم ترین انگیزه راه اندازی چنین بازارهایی بوده است.
راه اندازی بورس کالای کشاورزی در ایران همانند سایر کشورها جدا از مقوله فوق نیست.
نوسان بسیار شدید قیمت محصولات کشاورزی و ناپایداری آن یکی از عمده ترین آنهاست.
نوسان بسیار شدید قیمت محصولات کشاورزی به نوبه خود موجب نگرانی و عدم اطمینان کشاورزان نسبت به درآمد های مورد انتظارشان می شود.
در کنار نوسان شدید قیمت ها، عدم شفافیت و عدم گردش اطلاعات در بازارهای محلی محصولات کشاورزی، حضور بسیار گسترده دلالان و واسطه ها در بخش های مختلف توزیع و فروش این محصولات، وجود انکار ناپذیر پدیده سلف خری در اقتصاد کشاورزی ایران ،فقدان یک بازار رقابتی کارآمد و فراگیر برای داد و ستد محصوالت کشاورزی و عدم کارآیی شبکه توزیع از جمله مشکالتی هستند که بخش کشاورزی ایران با آن دست و پنجه نرم می کند.
این مشکلات عمدتاً در شرایط نبود یک بازار منسجم و متشکل و رقابتی دامن گیر بخش کشاورزی ایران گشته است.
از طرف دیگر، بورس کالای کشاورزی با استفاده از ابزارها و روش های داد و ستد در پی ایجاد یک بازار رقابتی، شفاف و کارآمد است که تا حد قابل ملاحظه ای معضلات فوق الذکر را مرتفع خواهد نمود.
بنابراین در چنین شرایطی، پتانسیل بسیار قوی برای ایجاد وراه اندازی بورس کالای کشاورزی در ایران وجود دارد.
به عنوان اولین گام می توان گفت که راه اندازی چنین بازاری در بخش کشاورزی ایران پاسخگویی به برخی نیازها و مرتفع نمودن برخی مشکلات مبتلا به این بخش از اقتصاد ایران می باشد.
دیگر اهداف انگیزه های ایجاد چنین بازاری در کشور را می توان در قالب دوره های زمانی کوتاه مدت و بلند مدت مورد بررسی قرار داد.