دانه کلزا
روغن طلاییدانه کلزا
کلزا یکی از مهمترین گیاهان دانه روغنی در مناطق معتدل جهان است که به دلیل سازگاری بالا با شرایط اقلیمی مختلف، در بسیاری از کشورها کشت میشود. منشأ اولیه این گیاه به کرانههای شرقی دریای مدیترانه بازمیگردد، اما شواهد تاریخی نشان میدهد که استفاده از آن به بیش از ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد در هند نیز میرسد.
دانههای کلزا منبع ارزشمندی از روغن گیاهی و پروتئین هستند و به همین دلیل علاوه بر صنایع روغنکشی، در تولید خوراک دام و طیور نیز کاربرد گستردهای دارند.
ترکیب دانه کلزا
دانه کلزا از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
روغن: ۲۵ تا ۵۵ درصد
پروتئین: ۱۸ تا ۲۴ درصد
پوسته: ۱۲ تا ۲۰ درصد
ارقام اصلاحشده این گیاه که امروزه با نام کانولا (Canola) شناخته میشوند، دارای میزان بسیار پایین گلوکوزینولات هستند و از نظر مصرف غذایی و صنعتی کیفیت بالاتری دارند.
ویژگیهای گیاه کلزا
گیاه کلزا دارای ویژگیهای گیاهشناسی زیر است:
گیاهی یکساله یا دوساله با ساقهای به ارتفاع حدود ۱۵۰ سانتیمتر
دارای ریشه عمودی، بلند و دوکی شکل
برگها به رنگ سبز مایل به خاکستری و دارای لبههای دندانهدار
گلها به رنگ زرد مایل به سفید
میوه به شکل غلافهای باریک و بلند
دانهها سیاه، کروی و غنی از روغن
سازگاری اقلیمی و کشت کلزا
کلزا از جمله گیاهانی است که سازگاری اقلیمی گستردهای دارد و در شرایط مختلف آب و هوایی قابل کشت است.
این گیاه دارای سه تیپ اصلی است:
کلزای بهاره
کلزای زمستانه
کلزای حد واسط
وجود این تیپها امکان کشت کلزا را در اقلیمهای سرد، معتدل و حتی نسبتاً گرم فراهم میکند.
یکی از مزیتهای مهم این گیاه آن است که زمان برداشت آن با سایر دانههای روغنی متفاوت است و در دورهای برداشت میشود که ظرفیت بسیاری از کارخانههای روغنکشی خالی است.
اهمیت دانه کلزا در تغذیه دام و طیور
یکی از مهمترین چالشهای صنعت پرورش دام، طیور و آبزیان تأمین جیره غذایی متعادل و مغذی است. در این میان، منابع پروتئینی گیاهی نقش بسیار مهمی دارند.
دانه کلزا و فرآوردههای آن از جمله کنجاله کلزا میتوانند به عنوان یک منبع مناسب پروتئین در جیره غذایی دام و طیور مورد استفاده قرار گیرند.
در صنعت خوراک دام:
منابع پروتئینی بعد از منابع انرژیزا بیشترین سهم را در جیره غذایی دارند.
انتخاب منبع مناسب پروتئین اهمیت اقتصادی زیادی دارد زیرا گرانترین بخش جیره غذایی محسوب میشود.
عوامل مؤثر در رشد و عملکرد کلزا
عملکرد و کیفیت محصول کلزا به عوامل مختلفی وابسته است که مهمترین آنها عبارتند از:
عناصر ریزمغذی
عناصری مانند روی، آهن و بور نقش مهمی در رشد و توسعه گیاه کلزا دارند.
این عناصر در فرآیندهایی مانند:
فتوسنتز
تولید هورمونهای رشد
تشکیل کلروفیل
نقش اساسی ایفا میکنند.
محلولپاشی عناصر غذایی
در صورتی که خاک از نظر عناصر ریزمغذی فقیر باشد، میتوان در مراحل اولیه رشد گیاه از محلولپاشی برگی عناصر غذایی استفاده کرد که باعث:
افزایش عملکرد دانه
افزایش میزان روغن
بهبود کیفیت محصول
میشود.
نقش آهن در رشد گیاه
آهن یکی از عناصر ضروری برای رشد کلزا است. کمبود آهن باعث:
کاهش تولید کلروفیل
زرد شدن برگها
کاهش رشد گیاه
میشود.
ویژگیهای زراعی کلزا
امکان کشت در فصل پاییز و بهار
نیاز آبی نسبتاً کم در کشت پاییزه
مناسب برای تناوب زراعی
گیاهی بسیار مناسب برای زنبورداری به دلیل گلهای فراوان
خواص روغن کلزا
روغن کلزا یکی از سالمترین روغنهای گیاهی در جهان محسوب میشود و دارای ویژگیهای تغذیهای ارزشمندی است.
از مهمترین خواص آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
کاهش خطر بیماریهای قلبی و عروقی
کمک به کاهش کلسترول خون
حاوی فیتواسترولها که جذب کلسترول را کاهش میدهند
سرشار از ویتامین E
ویتامین E موجود در روغن کلزا نقش مهمی در:
کاهش خطر بیماریهای قلبی
محافظت از سلولها در برابر رادیکالهای آزاد
کاهش احتمال ابتلا به برخی سرطانها
تقویت حافظه
دارد.
جایگاه روغن کلزا در جهان
روغن کلزا یکی از پر مصرفترین روغنهای گیاهی جهان است و پس از روغن سویا و روغن نخل، به عنوان سومین روغن نباتی پرمصرف دنیا شناخته میشود.
این روغن به دلیل:
ارزش تغذیهای بالا
طعم ملایم
کاربرد گسترده در پخت و پز
در بسیاری از کشورهای جهان مورد استفاده قرار میگیرد.
اسکن برای دسترسی با موبایل
دانه کلزا
لطفا وارد شوید تا نظر دهید
افزودن نظر
دیدگاه